Most Długi: Tu biło serce handlowe miasta

Ostatnio zrobiło się głośno o odbudowaniu nadodrzańskich kwartałów miasta. Wszak w tym miejscu od wieków tętniło życie. Zobaczmy, jak wyglądało nabrzeże sto lat temu.
Ostatnio zrobiło się głośno o odbudowaniu nadodrzańskich ...
 archiwum prywatne
Marek Jaszczyński
marek.jaszczynski@mediaregionalne.pl

Nabrzeże Bollwerk było przez kilka wieków głównym nabrzeżem średniowiecznego Szczecina i przede wszystkim służyło miastu jako port handlowy. Co oznacza słowo „bollwerk"?

– Oznaczało nie tylko brzeg rzeki jako taki, ale również każde jego drewniane umocnienie z grubych bali, wał ochronny, a nawet groblę – mówi Jan Iwańczuk, pasjonat historii Szczecina. – Z czasem pierwotne znaczenie tego określenia tak skutecznie zniknęło ze świadomości językowej, że zaczęto tak mówić również o kamiennych nabrzeżach. Na całej długości muru miejskiego, ciągnącego się wzdłuż brzegów rzeki Odry, usytuowane były tzw. bramy wodne (furty), a u wylotu ulic przechodzących przez te bramy, położone były wysunięte w kierunku rzeki pomosty ładunkowe, przerzucone ponad bagnistym brzegiem Odry.

Do czasu budowy trwałego nabrzeża z zacumowanych na rzece statków przemieszczano nimi towary do spichlerzy wybudowanych wzdłuż murów miejskich, a przygotowane do wysyłki przenoszono na statki.

Pan Jan pieczołowicie przeszukiwał archiwa i tak Carl Johannes Fredrich, szczeciński historyk wymienia nazwy siedmiu bram: Kłodnej, Rybackiej, Mącznej, Byczej (Cebulowej), Mariackiej, Mostu Długiego i Pomostu Mniszego. Wspomina także o dwóch furtach bez nazwy, jednej w przedłużeniu ulicy Opłotki (Hackgasse), i drugiej prowadzącej do najstarszego portu miasta (Havening), co widoczne jest także na rycinie Brauna/ Hogenberga z roku 1588. Liczba pomostów ładunkowych była mniejsza.

Według Fredricha są to pomosty: Koronny (w rejonie osady klasztornej), Rzezaków, Rybny, Środowy, Kurzej Stopki, Kleryków, Długi i Mniszy. Pomosty, zbudowane z drewna, z czasem, po umocnieniu nabrzeża zostały skrócone, a dwa z nich, Rzeźniczy i Długi przeistoczyły się w most Kłodny oraz Długi, osiągając drugi brzeg rzeki. W drugiej połowie XVIII wieku znaczenie pomostów zaczęło zanikać. To właśnie pomosty ładunkowe nadały nazwy prowadzących doń ulicom. Furty zostały rozebrane dopiero w 1827 roku. Z tą częścią miasta wiąże się jeszcze inny problem.

– Jak wynika z planu miasta z 1721 roku, budynki usytuowane w ciągu nabrzeża, a właściwie wzdłuż muru miejskiego, nie posiadały własnej numeracji – mówi Jan Iwańczuk. – Należy tu dodać, że w umieszczonym na planie spisie w ogóle nie umieszczono nazwy Bollwerk. Okazuje się, że stojące tam zabudowania przypisane były do ulic wychodzących na nabrzeże, a położone pomiędzy ulicą Hünerbeinstrasse a Hagenstrasse nosiły numerację przypisaną do ulicy Grosse Oderstrasse. Na początku XIX wieku, a potem między rokiem 1857 a początkiem XX wieku, numerację zmieniono jeszcze kilka razy. Ostatni raz w latach dwudziestych XX wieku. W XIX wieku pojawiły się tu domy kupieckie.

– Nazwałbym tę część Szczecina, nie reprezentacyjną, a bardziej handlową – mówi dr Marek Łuczak, historyk, autor książek o dziejach dzielnic Szczecina. – Obok obiektów handlowych były tutaj także gospody, a także kamienice czynszowe.

Ciekawostką nabrzeża jest to, że pod adresem Bollwerk nr 10 mieścił się najmniejszy dom w ówczesnym mieście. Była to początkowo siedziba nastawiacza kłody. Po 1828 roku miasto przeznaczyło domek na posterunek policji i jako pogotowie ratunkowe dla nieszczęśliwych ofiar wody. Domek wyburzono w połowie lat dwudziestych XX wieku.


Widok z lotu ptaka na zabudowę miasta po obu stronach Odry, w rejonie Mostu Długiego. Po prawej budynek Urzędu Celnego (1930 r.)


Fragment nabrzeża w rejonie Mostu Długiego (czyli ówczesnego Mostu Hanzy). Na pierwszym planie bocznokołowiec pasażerski „Freia” (1912).

– Pomysł rewitalizacji nabrzeża odrzańskiego jest bardzo dobry – mówi dr Marek Łuczak, historyk. – Ale zamiast przesuwać ulicę, proponowałbym budowę tunelu i skierowanie ruchu pod ziemię. Wówczas można byłoby wrócić do dawnego układu urbanistycznego miasta.

Moje Miasto Szczecin www.mmszczecin.pl on Facebook

Redakcja MM

Więcej na temat:

Komentarze

Liczba znaków do wpisania:  4000/4000

Dodając komentarz, akceptujesz regulamin oraz Politykę Prywatności.

Jeśli uważasz, że któryś z komentarzy łamie regulamin, to wyślij nam link do tego artykułu na pomoc@naszemiasto.pl

Wybrane dla Ciebie

Powiązane

Więcej na temat:
Więcej na temat:
Więcej na temat:
Więcej na temat:
Więcej na temat:
Więcej na temat:
Dodaj ogłoszenie

Wykryliśmy, że nadal blokujesz reklamy...

To dzięki reklamom możemy dostarczyć dla Ciebie wartościowe informacje. Jeśli cenisz naszą pracę, prosimy, wyłącz Adblock na naszej stronie.

Dziękujemy za Twoje wsparcie!

Jasne, chcę odblokować
Przycisk nie działa ?
1.
W prawym górnym rogu przegladarki znajdź i kliknij ikonkę AdBlock. Z otwartego menu wybierz opcję "Wstrzymaj blokowanie na stronach w tej domenie".
krok 1
2.
Pojawi się okienko AdBlock. Przesuń suwak maksymalnie w prawą stronę, a nastepnie kliknij "Wyklucz".
krok 2
3.
Gotowe! Zielona ikonka informuje, że reklamy na stronie zostały odblokowane.
krok 3